{"id":2830,"date":"2026-06-01T20:58:40","date_gmt":"2026-06-01T18:58:40","guid":{"rendered":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/?p=2830"},"modified":"2026-06-02T09:51:26","modified_gmt":"2026-06-02T07:51:26","slug":"de-eerste-stap","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/","title":{"rendered":"De eerste stap"},"content":{"rendered":"\n

Elke week heb ik wel een paar gesprekken met bestuurders, leidinggevenden, managers over AI en de mens. Enerzijds worden we er wel een beetje moe van, die lawine van informatie over AI, en alles wat daarmee te maken heeft. En alle goedbedoelde adviezen.<\/p>\n\n\n\n

Anderzijds wordt er ook gevoeld dat het belangrijk is om er goed<\/em> mee om te gaan. Ja, iets doen met AI, maar ook nadenken over de impact, over de mogelijkheden, over wat het betekent voor de mens in de organisatie. En, zoals ik dat noem, over de LANGE LIJNEN. Niet over wat AI vandaag kan, maar over waar we naartoe bewegen met AI, en met de mens. Over die balans tussen mens en machine.

We leven in een tijd waarin veel verandert. Een tijd van systeemverandering. Alles verandert. Of liever gezegd, alles piept en kraakt, en snakt naar verandering. Het is niet te stoppen. Het is aan het gebeuren. <\/p>\n\n\n\n

Daar schreef ik eerder een essay over: https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-lange-lijnen-van-homo-economicus-naar-homo-florens\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

Vandaag wil ik het hebben over de vraag die volgt aan het eind van het gesprek.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wat is de eerste stap? Want het grote plaatje is zeker groot. Zo groot dat je niet weet waar je moet beginnen. Dat het onmogelijk lijkt om vanuit je eigen invloedsfeer daar iets aan bij te dragen. Het voelt misschien beter om nog even af te wachten, om te zien waar het heen gaat.

Afwachten? Dat vind ik een slecht idee. Ik geloof in empowerment. In mensen meegeven dat je zelf invloed hebt. Dat het uitmaakt wat je zelf doet. En dat je meer impact hebt dan je je realiseert. Of je nu vanuit jezelf kijkt, of vanuit jouw team. Je hoeft niet<\/strong> te wachten totdat er organisatiebreed \u2018iets\u2019 wordt bedacht. Liever niet. Begin klein. Bij jezelf, bij jouw team.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Maar wat dan? Hoe dan?<\/h3>\n\n\n\n

Ik begeleid al meer dan 25 jaar veranderingen in organisaties. En ik blijf trouw aan het model van Kotter. Misschien ken je hem wel. De man van \u2018Onze ijsberg smelt\u2019, en \u2018Zo doen we dat hier niet\u2019. Zijn transformatiemodel is helder en werkbaar. Het geeft genoeg houvast, en genoeg ruimte.<\/p>\n\n\n\n

Interessant is de subtiele, maar betekenisvolle verschuiving in het model van Kotter door de jaren heen.  Het oorspronkelijke 8-step model ziet er niet alleen lineair uit, maar is ook zo bedoeld. Je hebt een begin en een eind. Aan het eind hecht je het af, en ben je klaar. Het nieuwe model is meer cyclisch, of organisch. Het is een continue proces. Het blijft bewegen.<\/p>\n\n\n\n

Een andere verschuiving heeft te maken met hierarchie. Waar het begon als een topdown proces, waarbij een kleine groep iets bedenkt en mededeelt (communicate the vision), is het verschoven naar een organisch model, wat veel meer draait om een beweging waarbij iedereen betrokken is.

De 8 stappen van Kotter
<\/strong>
1: Cre\u00eber een gevoel van urgentie Create a sense of urgency<\/em>
2: Vorm een groep bondgenoten die de verandering gidsen Build a guiding coalition
<\/em>3. Ontwikkel een langere termijn visie Form a strategic vision<\/em>
4. Mobiliseer mensen om onderdeel te worden van de beweging en die samen groter te maken Enlist a voluntary army<\/em>
5. Maak beweging mogelijk, door hindernissen weg te nemen Enable action by removing barriers
<\/em>6. Laat zien dat dingen veranderen (korte termijn successen)Generate short term wins
<\/em>7. Houd de versnelling vast Sustain acceleration<\/em>
8. Veranker verandering Institute change<\/em><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kotter model 1 (oud)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n
\"\"
Kotter model 2 (nieuw)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ik gebruik dit model \u2018losjes\u2019. Het is een kader, maar geen marsroute. Het helpt om ervoor te zorgen dat je alle elementen meeneemt, en niet iets vergeet, zoals het wegnemen van barrieres.

Hieronder heb ik het model van Kotter uitgewerkt. Ik licht de stappen toe, en geef ook input om te starten met jouw beweging. Ik ben daarnaast ook een groot voorstander van \u2018start before you are ready\u2019. Blijf niet te lang hangen in het \u2018plannen maken\u2019. Zorg dat er energie zit op de intentie, dat je een groepje mensen hebt er energie van krijgt om hieraan mee te werken, en dat er draagvlak is bij iemand uit de top. Dan kun je gewoon beginnen.

Het goede nieuws is dat ik je stap 1 en 3 al grotendeels aanreik. Daarmee heb je een vliegende start.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\n
\n
\n
\n
1: Cre\u00eber een gevoel van urgentie<\/strong><\/td>Aandachtspunt is dat het niet gaat om \u2018er moet iets gebeuren, anders gaat het mis\u2019 maar dat het ook gaat om een lonkend perspectief. Stel je voor dat xxx mogelijk is, dat zou fantastisch zijn.
Het eerste leidt naar angst, het tweede zorgt voor energie. Vanuit energie krijg je veel meer beweging en durven mensen veel meer risico te nemen.<\/td>		De Teller graph(zie hieronder) is genoeg urgentie. Die schetst dat de ontwikkeling van technologie sneller gaat dan ons eigen aanpassingsvermogen. Er MOET dus iets gebeuren.<\/em>\u2705<\/em><\/td><\/tr>
2: Vorm een groep bondgenoten die de verandering gidsen<\/strong><\/td>Krijg de handen op elkaar, ergens \u2018hoog in de boom. Dat betekent niet dat er een opdracht moet liggen van de CEO, of de leidinggevende, maar het is wel belangrijk om op dat niveau draagvlak te krijgen.
En daarnaast zorg je voor bondgenoten vanuit de werkvloer \u2013 die het werk echt kennen.
Waar dit vooral om gaat is mensen mee te krijgen die met hart en ziel geloven in wat jullie gaan doen, en die andere mensen mee kunnen krijgen. Ofwel vanuit hun positie, ofwel vanuit hun informele invloedsfeer.
Zorg ervoor dat je \u2018verschillende\u2019 type mensen als bondgenoten aanhaakt. Diversiteit in de bondgenoten, zorgt ook voor diversiteit in de mensen die je meekrijgt.
> Om dit op gang te krijgen kunnen je een artikel delen (bijvoorbeeld het artikel De Lange Lijnen, wat ik hierboven deelde) en daarover in gesprek gaan. Dan merk je vanzelf wie er warm voor loopt.<\/em><\/td><\/tr>
3: Ontwikkel een langere termijn visie<\/strong><\/td>Bij visie denken we vaak aan een zwaar stuk, waar heel lang over is nagedacht, veel over is gesproken en waar verschillende versies aan vooraf gingen. Vaak ook met extern advies.
Ik stel voor om het simpel te houden. Een idee over de toekomst is genoeg. De beweging die volgt gaat daar verder invulling aan geven. Het is wel belangrijk dat deze visie wordt uitgedragen vanuit de \u2018top\u2019 van de organisatie of leidinggevende van het team, want dat geeft mensen \u2018toestemming\u2019 om mee te doen.

En er is een wisselwerking met nummer 7. Vanuit een mistig beeld op de toekomst trekt de mist langzaam op,vanuit wat je realiseert,  en wordt het steeds duidelijker.<\/td>		Een schot voor de boeg:
\u201cWe weten niet waar het heengaat. Er is veel onzeker. Maar wat ik wel weet is dat de toekomst er anders uitziet dan vandaag. In plaats van die toekomst aan ons te laten overkomen, geloof ik erin dat we zelf invulling geven aan de toekomst. Daarvoor is het nodig om samen te verkennen, te experimenteren en nieuwe dingen te omarmen. Om naar binnen en naar buiten te kijken naar nieuwe mogelijkheden.
Vandaag starten we met onze route naar morgen, en hoe die route eruitziet, en waar die ons heen gaat leiden, daar geven we samen invulling aan.
Daarbij sluit ik niet uit dat we dingen wezenlijk anders gaan doen. Dat er misschien banen gaan verdwijnen. Dat is ook het eerlijke risico. Dat we een ander soort organisatie\/team worden.
Eerlijk is ook dat we goed voor elkaar zorgen. En dat ik weet dat waar een deur dichtgaat, een andere deur opengaat. Voor mij, voor jou. Daar helpen we elkaar mee.\u2705<\/em>

En maak gebruik van algemene lange termijn visie, zoals:
<\/em>Society 4.0<\/em><\/a>
<\/em>Van Homo Economicus naar Homo Conexus<\/em><\/a><\/td><\/tr>
4: Mobiliseer mensen om onderdeel te worden van de beweging en die samen groter te maken<\/strong><\/td>Ontwikkel activiteiten die anders zijn dat wat mensen gewend zijn. Laat een ander geluid horen en een ander gezicht zien. Een beweging met andere energie.
Hanteer een combinatie van online en offline zichtbaarheid en activiteiten.

Zorg ervoor dat er een \u2018heartbeat\u2019 is; een regelmaat in de activiteiten.Vorm daarnaast groepjes mensen die in hun omgeving of werkgebied dingen gaan doen in lijn met de visie. Of beter nog \u2013 maak het mogelijk dat dit soort nieuwe initiatieven kunnen ontstaan, en ondersteund worden.

En geef het de tijd. Zaaien, zaaien, zaaien, en uiteindelijk ga je zien dat de beweging groeit. <\/td><\/tr>
5: Maak beweging mogelijk, door hindernissen weg te nemen<\/strong><\/td>Kijk naar wat er in de weg staat. Vaak heeft dit te maken met overtuigingen.
Het idee van \u2018geen tijd\u2019 hebben, bijvoorbeeld. Maak tijd. Geef tijd. Ga bewuster om met tijd.
Het idee van Run & Change (zie hieronder) past hier goed bij.

First Time Right, dat dingen altijd direct de eerste keer goed moeten zijn. Dit zorgt ervoor dat mensen geen fouten durven te maken. Dat is voor experimenteren echt een verkeerde voedingsbodem. Haal dit soort overtuigingen onderuit.
Stimuleer mensen om nee te zeggen op sommige dingen, zodat ze ja kunnen zeggen op nieuwe dingen.

Het denken in hokjes. \u201cDit valt niet binnen mijn functie.\u201d Daag mensen uit om anders te gaan denken en geef zelf het goede voorbeeld.

Maar ook praktische dingen. Als mensen geen rechten hebben om een bepaalde tool te gebruiken, bijvoorbeeld.

Praat met mensen om deze hindernissen te spotten, en er dan iets aan te doen.<\/td><\/tr>
6: Laat zien dat dingen veranderen
(korte termijn successen)<\/strong><\/td>		Dit is significant, want als mensen zien dat er dingen anders zijn, dan gaan ze het grotere plaatje ook geloven. Dit kunnen symbolische veranderingen zijn.

\u201cAnders DOEN is je sterkste boodschap\u201d. Dus verander kleine dingen, die wel een groot signaal afgeven.

Bijvoorbeeld: Digitale meetings zijn 100% digitaal. Maar offline meetings zijn 100% offline, dus niemand belt in, niemand heeft zijn mobiel of laptop bij zich. 100% aandacht.
Of, geef iedereen 4 uur speeltijd per week. Tijd om te experimenteren. Om nieuwe dingen te doen.
Dat zijn \u2018kleine\u2019 dingen, die grote impact hebben, omdat het aanzienlijk bijdraagt aan de geloofwaardigheid.<\/td><\/tr>
7: Houd de versnelling vast<\/strong><\/td>Blijf bewegen. Zorg voor een continue cyclus vanuit de beweging die de visie (#3) weer verder vormt. <\/td><\/tr>
8: Veranker verandering<\/strong><\/td>Nieuwe dingen die goed werken, moet je borgen. Let daarbij op dat mensen die nieuwe dingen ontwikkelen, niet de mensen zijn die het in de lucht houden. Zet mensen in hun kracht, op de plek in het proces waar ze het beste passen.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Voorbeelden
<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Hieronder een paar voorbeelden vanuit trajecten die ik zelf heb begeleid.  <\/p>\n\n\n\n

    \n
  • We introduceerden een nieuwsbrief die we \u2018Snelbinders\u2019 noemden. Een gekke naam, met gave content, die mensen anders lieten kijken. Heel anders dan de keurige informatieve communicatie die mensen gewend waren. Het was een soort \u2018guerilla\u2019 actie. Uit onverwachte hoek. Veel meer informeel.  We stuurden deze nieuwsbrief met vaste regelmaat uit, altijd met een combinatie van intern en extern nieuws, en zorgden er vooral voor dat mensen het gaaf vonden om de nieuwsbrief te ontvangen.<\/li>\n\n\n\n
  • We organiseerden een tekenworkshop voor 150 medewerkers. In plaats van te communiceren via Powerpoint, kwam er een grote beweging op gang in de organisatie om slides te \u2018tekenen\u2019. Het zorgde voor meer energie bij de maker van de slides. Meer energie \u2013 en het aanspreken van de verbeeldingskracht \u2013 bij de \u2018ontvanger\u2019 van de slides. En overall een heel andere dynamiek in samenwerking.
    Het lijkt klein. En het leek ook onbenullig en \u2018kostbaar\u2019. \u201cWat moet dan wel niet kosten\u2026 150 mensen die 2 uur besteden aan tekenen?\u201d. De kritiek was niet mals. Maar 2 jaar later, hoorde ik diezelfde kriticasters credits nemen voor deze beweging. En dat is prima. Als mensen een beweging omarmen, alsof zij het hebben neergezet, dan gaat het goed J<\/li>\n\n\n\n
  • We organiseerden een digitaal \u2018pop-up\u2019 event. Expres met een informele naam. We nodigden eigen mensen uit om hun projecten te delen. Kleine cases, die normaal nooit de boardroom bereikten. Maar we nodigden de boardleden wel uit. Die zaten in het publiek. En zo ontstand er een nieuwe dynamiek tussen de verschillende lagen in de organisatie. En ging men inzien dat dingen mogelijk waren, die voorheen helemaal niet mogelijk waren. Nieuwe samenwerkingen ontstonden, tussen mensen die elkaar eerst helemaal niet kenden. Vanwege het grote succes, werd dit jarenlang een maandelijks event.<\/li>\n\n\n\n
  • We organiseerden een AI-kathon, waarbij een mix van medewerkers die wel en geen ervaring hadden met AI, in groepjes aan de slag gingen met cases uit hun eigen werkterrein. Aan het eind van de dag had iedereen ervaring met de mogelijkheden, maar ook de belemmeringen van AI. Maar ook de groepservaring om dit samen te doen, en de dialoog op te starten over hoe je er als team mee om zou willen gaan, werd opgestart.<\/li>\n\n\n\n
  • We organiseerden een team sessie over Human Design, een verfrissende manier om te kijken naar diversiteit in je team. Naar hoe mensen energie krijgen. Het resultaat is dat mensen anders naar zichzelf en naar de ander gaan kijken. Dat mensen gaan inzien dat het juist mooi is hoe iedereen anders is, en dat je elkaar goed aanvult. Een aantal mensen zijn verder gedoken in de materie van Human Design om zichzelf (en anderen ) beter te begrijpen. De sessie leidde er in ieder geval toe dat onbekende potentie zichtbaar werd.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    En wat te denken van de volgende suggesties:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      \n
    • The hour of code.<\/strong> Een hele organisatie, alle medewerkers, alle managers, alle directieleden, besteden ieder 1 heel uur aan het werken met code om iets te bouwen, via vibe coding (coderen zonder dat je daadwerkelijk code hoeft te kennen). Het doel is niet om iets te maken, maar om te ervaren wat er mogelijk is. Zo krijg je een enorme boost in je organisatie als het gaat om open staan voor technologie.  
      Je kunt het zo ingewikkeld of zo simpel maken als je wilt.
      Simpel: nodig iedereen uit om dit te doen op een moment waarop dit past binnen een bepaalde periode. Wijs aan welke tool en geef een beknopte instructie, en suggestie voor wat je zou kunnen bouwen in een uur. Het hoeft helemaal niet werkgerelateerd te zijn.
      Ingewikkelder: orchestreer dit op 1 moment met iedereen tegelijk. Laat mensen het in groepjes doen. Geef een meer precieze opdracht over wat je gaat bouwen. En doe eventueel iets met het resultaat.

      Let op dat het niet gaat om wat je bouwt met code, maar dat je kennis maakt met wat er mogelijk is. Dat er deuren geopend worden naar nieuwe mogelijkheden. Dat mensen ervaren hoe het is om te experimenteren en dat experimenteren een geweldige manier van leren is. Dat je meer kunt dat je denkt. En dat het tot andere gesprekken leidt, die er voorheen niet waren.<\/em>
      De gemeenschappelijke ervaring is iets waar je als organisatie op door kunt bouwen<\/em>

      <\/li>\n\n\n\n
    • Verbeeld de toekomst<\/strong>. <\/em>Een sessie waarin iedereen wordt uitgenodigd om het werk, de organisatie, het leven, de maatschappij invulling te geven, vanuit het idee dat je werkt met een blanco vel papier. Dus je zit nergens aan vast. Alles kun je weer opnieuw vormgeven.  Verbeeld hoe dat eruit kan zien. Verbeeld hoe dat voelt. Als je het kunt zien, als je het kunt voelen, als je er woorden aan kunt geven, dan kun je het ook geloven. De stap naar het waar maken is daarmee in feite al gezet. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
      <\/div>\n\n\n\n

      Verbeeldingskracht<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Aanhakend op de laatste suggestie. Voordat er ook maar iets beweegt, is er iets anders nodig. Mensen moeten zich kunnen voorstellen dat het ook anders kan. Want we doen wat we doen omdat we zien wat we zien. Wie de toekomst ziet als bedreiging, zet zich schrap. Wie de toekomst ziet als iets wat we samen mogen vormgeven, komt in beweging. Daarom is verbeeldingskracht de voorwaarde onder alles. Je beweegt nu eenmaal niet naar een toekomst die je je niet eens kunt voorstellen.<\/p>\n\n\n\n

      Daarmee is verbeeldingskracht een belangrijke vonk. Er is een moment waarop je ineens iets ziet wat je eerst niet zag. Dat het ook anders kan. Dat je zelf meer kunt dan je dacht. Op dat moment komt er energie vrij, en die energie is het begin van de beweging. Geef mensen dat moment, en je hoeft ze daarna nauwelijks meer te duwen.<\/p>\n\n\n\n

      Een lezing kan zo’n moment zijn. Een verhaal dat je even uit de waan van de dag tilt en je laat voelen dat er een andere weg is. Een tekenworkshop doet het ook, of een sessie waarin je samen de toekomst verbeeldt, of the hour of code. Het maakt niet zoveel uit wat je kiest. Waar het om gaat is dat mensen de bril even afzetten en met nieuwe ogen kijken. Want zodra je anders gaat kijken, ga je andere dingen zien. En wat je eenmaal ziet, dat kun je ook gaan doen.<\/p>\n\n\n\n

      \"\"
      Teller graph (door Eric Teller, Captain of Moonshots bij Google<\/em>)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
      <\/div>\n\n\n\n

      Valkuil 1: focus op skills
      <\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      De snelle verandering van technologie, en het gevoel dat we het als mens nauwelijks bij kunnen benen (Teller graph) leiden vooral naar aandacht voor het ontwikkelen van nieuwe skills. Iedereen op cursus. Dat is een valkuil, want het is precies niet<\/em> wat nodig is. Skills volgen vanzelf en zijn eenvoudig aan te leren, als iemand op een plek zit die past, en die recht doet aan iemands talent. Wat nodig is, is om aandacht te krijgen \u2013 aan de menskant \u2013 voor het talent van mensen. Het ontsluiten van al het onbenutte talent gaat zorgen voor veel meer waarde vanuit mensen, en veel meer werkplezier. En de skills, die volgen vanzelf, vanuit de intrinsieke motivatie van de juiste persoon in de juiste rol.<\/p>\n\n\n\n

      <\/div>\n\n\n\n

      Valkuil 2: Focus op optimalisatie<\/h3>\n\n\n\n

      Net als dat de neiging is om alle aandacht te richten op ontwikkeling van skills, zo is alle inzet van AI gericht op optimalisatie.
      Van. Bestaande. Processen.<\/p>\n\n\n\n

      Daar valt weinig meer te winnen. De transformatie waar we voor staan, gaat om het leggen van nieuwe puzzels. Om juist naar de puzzel -de opdracht \u2013 te kijken met een hele nieuwe bril. Door niet vast te houden aan hoe we alles al doen, maar door te kijken naar hoe die puzzel opnieuw, met een nieuwe kijk op technologie en de mens \u2013 ingevuld kan worden.
      Hier zit zoals Kotter dat noemt \u2018the Big Opportunity\u2019. De kans die je nog niet zag, omdat je vast hield aan wat er al was.

      Durf alles los te laten.  In Japan hebben ze hier een mooie term voor: de Beginnersmind, ofwel Shoshin. Alsof je vanuit een blanco vel papier dingen opnieuw vorm gaat geven. Het startpunt van die puzzel is \u2018waartoe ben je hier<\/em>?\u2019 (als individu, als team, als organisatie), en daarna kijk je naar het hoe, met de onderscheidende en unieke rol van jouw mensen, en met de functionele rol voor technologie (waarbij je bedenkt dat technologie kopieerbaar is, de mens en jouw organisatiecultuur niet).<\/p>\n\n\n\n

      <\/div>\n\n\n\n

      Alles draait om energie<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Als je goed kijkt naar de uitwerking van de stappen van Kotter, dan zie je dat het gaat om energie. Eerst energie krijgen op een transformatie, dan mensen vinden die met elkaar kunnen verbinden op die energie, dan die energie blijven voeden met activiteiten, waar weer nieuwe energie uit volgt, en nieuwe mensen die mee gaan bewegen op die energie. Energie is aanstekelijk. Het start met een vonkje, en die wakkert een groter vuur aan.

      De metafoor van de tuin<\/strong>
      <\/em>Jaren geleden ontmoette ik Subroto Bagchi, de co-founder van Mindtree. Hij noemde zichzelf \u2018the gardener\u2019. Hij zag het als zijn taak om goed voor de tuin (organisatie) te zorgen, zodat die kon uitgroeien tot een weelderige tuin. Het onkruid te wieden, als dat nodig is. Water te geven, hier en daar te schoffelen. Plantjes te ondersteunen, die nog heel pril waren. De metafoor van de tuin past heel goed. Kijken naar wat er nodig is.<\/p>\n\n\n\n

      <\/div>\n\n\n\n

      The smell of the place<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Professor Sumantra Ghoshal sprak bij the World Economic Forum in 1995 over \u201cThe Smell of the Place\u201d. Hij maakte de vergelijking tussen Calcutta in de zomer, waar hij vandaan komt, en Fontainebleau in het voorjaar, waar hij werkte bij INSEAD. Calcutta had iets verstikkends, vermoeiends, terwijl Fontaineblue juist ruimte en energie gaf. En zo is het ook in organisaties. Sommige organisaties zijn meer zoals Calcutta. Waarbij het draait om controle en regels. Terwijl je bij organisaties die aanvoelen zoals Fontaineblue uitdaging, commitment en vertrouwen leeft. Een plek waar mensen risico\u2019s durven te nemen, waar ze zich durven gedragen zoals Pippi Langkous \u201cIk heb het nog nooit gedaan, dus ik denk dat het kan\u2019. Dat is de mindset die we nodig hebben, maar ook de veilige setting waarin je daarop niet wordt afgestraft. Fontainebleau nodig mensen uit om nieuwe dingen te doen, terwijl in Calcutta mensen op hun plek blijven. Binnen de regels, binnen de kaders. Vooral doen wat er is afgesproken, en niks meer (of minder).<\/p>\n\n\n\n

      Toebewegen naar een toekomst, waarvan we niet weten hoe die er uit ziet, gaat heel veel beter als je een organisatie hebt die aanvoelt als Fontainebleau. Ik zou zelfs willen stellen dat het niet lukt in een Calcutta setting.

      Het management heeft daarin een belangrijke rol. Want je kunt een gaaf kantoor hebben, met hippe inrichting, maar dat begint pas te tellen, als mensen voelen hoe het management er in zit. Of die van de categorie controle en contract zijn, of van de categorie ruimte en vertrouwen. Als het management stimulerend en empowering is, dan heb je zelfs die hippe inrichting of goede koffie niet nodig \u2013 al helpt het wel. Maar andersom werkt het zeker niet.<\/p>\n\n\n\n

      <\/div>\n\n\n\n

      En dus.. de eerste stap.<\/h3>\n\n\n\n

      Heel waarschijnlijk lees je dit omdat je voelt dat er iets moet gebeuren. Begin dan met het vinden van een paar bondgenoten (stap 2). Dat kan door het artikel over de lange lijnen te delen en met elkaar in gesprek te gaan.
      Vervolgens ga je als groepje aansluiting en draagvlak zoeken bij het management. Het doel is om ruimte en steun te krijgen om te verkennen, experimenteren en een beweging op te starten. Zoals ik al schreef, er is geen duidelijk doel. Wel weet je dat je moet bewegen en je hebt een intentie voor de richting.

      Wat mij betreft Management in de loop \u2013 niet per se in de lead<\/em>.
      Evengoed is het prachtig als de top een van de eerste bondgenoten is.

      In het formuleren van de visie, en het opstarten van de beweging gaat het om erkenning te geven aan de (collectieve) onzekerheid, en de intentie om daar samen invulling aan te gaan geven. Want niemand kan de route en het eindpunt dicteren.
       
      En dan is het tijd om mensen aan te haken. Energie is aanstekelijk, dus laat het voor je werken. Ga activiteiten doen. Anders dan mensen gewend zijn. Allemaal passend bij de intentie. En je zult zien dat mensen aangaan. Nooit allemaal tegelijk. Hier geldt de adoptiecurve van Rogers. Hier zie je ook de stappen van Kotter terug.
      Het start met een klein clubje, dan wordt het iets groter en dan ga je de grote groep betrekken.

      Je kunt het niet afdwingen. Net als met een rubs die vlinder wordt. Je kunt de cocon niet openknippen om het proces te versnellen. Iedereen maakt het proces door op zijn eigen manier, en in een eigen tempo.
      Wel kun je zorgen dat je genoeg gardeners hebt om te zorgen dat de tuin zich goed ontwikkelt.

      <\/em><\/p>\n\n\n\n

      \"Adoptiecurve
      Adoptiecurve van Rogers<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
      <\/div>\n\n\n\n


      One more thing<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

      Voordat je begint, is het goed om te weten dat \u2018The system always wins\u2019. Het bestaande systeem, het \u2018zo doen we dat hier\u2019, is erop gericht om te blijven zoals het is. Verwacht tegenwerking. Verwacht weerstand en gebruik van macht om de beweging die je op gang brengt te stoppen. Dat is een teken dat je goed bezig bent. Want het gaat schuren. Onzekerheid gaat gepaard met ongemak. Denk aan die rups. Het laatste stukje van de overgang naar de vlinder is een ploeterfase. Dat ga je voelen, als individu, als team, als organisatie. En dat gaan we voelen als maatschappij.

      Maar je zult zien, dat uiteindelijk het systeem omgaat. Het moet toegeven, en meebewegen, omdat langzaam maar zeker de energie uit het \u2018oude systeem\u2019  is overgegaan naar het nieuwe systeem.<\/p>\n\n\n\n

      Dus nee, het is niet makkelijk. Maar het is alle moeite meer dan waard. We leven in de tijd van nu, en dat is niet voor niks. Wij zijn hier om die transformatie door te maken. Het is aan jou welke positie je pakt. Sta je aan het begin, ben je een aanhaker, of kom je aan het eind meedoen? Ik vermoed, omdat je dit lees, dat jij aan het begin staat. Ik sta daar samen met jou, en weet dat er velen zijn die daar staan. Nog onbewust van die anderen, maar ze zijn er. Dus the system always wins, totdat het niet meer kan.

      En dat gaat gebeuren.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Elke week heb ik wel een paar gesprekken met bestuurders, leidinggevenden, managers over AI en de mens. Enerzijds worden we er wel een beetje moe van, die lawine van informatie over AI, en alles wat daarmee te maken heeft. En alle goedbedoelde adviezen. Anderzijds wordt er ook gevoeld dat het belangrijk is om er goed […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":2571,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-2830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ne"],"acf":[],"yoast_head":"\nDe eerste stap - Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Je voelt dat er iets moet gebeuren met AI en de mens, maar waar begin je? Een praktische eerste stap om klein te starten en een beweging op gang te brengen.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"De eerste stap - Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Je voelt dat er iets moet gebeuren met AI en de mens, maar waar begin je? Een praktische eerste stap om klein te starten en een beweging op gang te brengen.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-06-01T18:58:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-06-02T07:51:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"2048\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1365\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Margot\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschreven door\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Margot\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"19 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/\"},\"author\":{\"name\":\"Margot\",\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9\"},\"headline\":\"De eerste stap\",\"datePublished\":\"2026-06-01T18:58:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-02T07:51:26+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/\"},\"wordCount\":4060,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg\",\"articleSection\":[\"NE\"],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/\",\"url\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/\",\"name\":\"De eerste stap - Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg\",\"datePublished\":\"2026-06-01T18:58:40+00:00\",\"dateModified\":\"2026-06-02T07:51:26+00:00\",\"description\":\"Je voelt dat er iets moet gebeuren met AI en de mens, maar waar begin je? Een praktische eerste stap om klein te starten en een beweging op gang te brengen.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg\",\"width\":2048,\"height\":1365},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"De eerste stap\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/\",\"name\":\"Margot van Brakel \u2013 perspectief op mens & AI\",\"description\":\"Verbinding als kompas. De toekomst als speelveld.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9\",\"name\":\"Margot\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Margot-van-Brakel.svg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Margot-van-Brakel.svg\",\"width\":2547,\"height\":1094,\"caption\":\"Margot\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/margotvanbrakel\/\"],\"url\":\"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/author\/margot\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"De eerste stap - Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker","description":"Je voelt dat er iets moet gebeuren met AI en de mens, maar waar begin je? Een praktische eerste stap om klein te starten en een beweging op gang te brengen.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"De eerste stap - Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker","og_description":"Je voelt dat er iets moet gebeuren met AI en de mens, maar waar begin je? Een praktische eerste stap om klein te starten en een beweging op gang te brengen.","og_url":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/","og_site_name":"Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker","article_published_time":"2026-06-01T18:58:40+00:00","article_modified_time":"2026-06-02T07:51:26+00:00","og_image":[{"width":2048,"height":1365,"url":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Margot","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschreven door":"Margot","Geschatte leestijd":"19 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/"},"author":{"name":"Margot","@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9"},"headline":"De eerste stap","datePublished":"2026-06-01T18:58:40+00:00","dateModified":"2026-06-02T07:51:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/"},"wordCount":4060,"publisher":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9"},"image":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg","articleSection":["NE"],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/","url":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/","name":"De eerste stap - Margot van Brakel \u2013 Futurist & Keynote Speaker","isPartOf":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg","datePublished":"2026-06-01T18:58:40+00:00","dateModified":"2026-06-02T07:51:26+00:00","description":"Je voelt dat er iets moet gebeuren met AI en de mens, maar waar begin je? Een praktische eerste stap om klein te starten en een beweging op gang te brengen.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#primaryimage","url":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg","contentUrl":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/LINH20260306Margot0033.jpg","width":2048,"height":1365},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/de-eerste-stap\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"De eerste stap"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#website","url":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/","name":"Margot van Brakel \u2013 perspectief op mens & AI","description":"Verbinding als kompas. De toekomst als speelveld.","publisher":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/e1514689b7d0802459364ca0813bf2c9","name":"Margot","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Margot-van-Brakel.svg","contentUrl":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/Margot-van-Brakel.svg","width":2547,"height":1094,"caption":"Margot"},"logo":{"@id":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/#\/schema\/person\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.linkedin.com\/in\/margotvanbrakel\/"],"url":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/author\/margot\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2830"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2830\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2869,"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2830\/revisions\/2869"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/margotvanbrakel.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}